W sobotę, 10 października 2026 roku, w stolicy Indii, Nowym Delhi, doszło do zmasowanej operacji służb bezpieczeństwa mającej na celu uniemożliwienie przeprowadzenia demonstracji zorganizowanej przez młodzieżowy ruch polityczny Cockroach Janta Party (CJP). Władze zamknęły centralne dzielnice miasta, wyłączyły mobilny internet, wstrzymały ruch na dziesiątkach stacji metra oraz zatrzymały liderów formacji tuż po ich przybyciu do stolicy.
Centrum sporu stanowi żądanie dymisji szefa Indyjskiej Komisji Wyborczej (Election Commission of India), Gyanesha Kumara, oraz kontrowersje wokół trwającej weryfikacji krajowego rejestru wyborców.
O co toczy się spór?
Głównym celem zapowiedzianej na 10 października akcji protestacyjnej – określanej przez organizatorów jako „Sezon 2” – jest odwołanie ze stanowiska 62-letniego przewodniczącego Komisji Wyborczej Gyanesha Kumara.
Bezpośrednią przyczyną protestów są działania komisji polegające na ogólnokrajowej weryfikacji i czyszczeniu list wyborczych:
- Stanowisko Komisji Wyborczej i rządu: Władze wyborcze deklarują, że prowadzona operacja to standardowa procedura administracyjna mająca na celu wykreślenie z rejestrów osób zmarłych, zduplikowanych profili wyborczych oraz osób nieuprawnionych do głosowania.
- Zarzuty CJP i ugrupowań opozycyjnych: Działacze twierdzą, że w ramach weryfikacji z list wykreślono około 130 milionów nazwisk. W ocenie krytyków proces ten pozbawia praw wyborczych uprawnionych obywateli, a kryteria usuwania uderzają nieproporcjonalnie w mniejszości religijne (zwłaszcza muzułmanów), warstwy uboższe i grupy marginalizowane społecznie. Opozycja zarzuca komisji działanie na korzyść rządzącej Indyjskiej Partii Ludowej (BJP).
- Doniesienia prasowe o sporze wewnątrz instytucji: Dziennik „The Indian Express” opublikował ustalenia wskazujące na wewnętrzny konflikt w łonie Komisji Wyborczej. Według tych informacji Gyanesh Kumar miał odrzucić wątpliwości zgłaszane przez dwóch pozostałych komisarzy wyborczych, dotyczące transparentności i procedur modyfikacji bazy danych.
- Stanowisko partii rządzącej: Przedstawiciele BJP oraz instytucje rządowe stanowczo odrzucają oskarżenia o manipulacje wyborcze. Przewodniczący BJP Nitin Nabin publicznie oskarżył organizatorów protestów o próbę destabilizacji państwa na zlecenie sił zewnętrznych.
Procedura formalnego odwołania szefa Komisji Wyborczej w Indiach różni się od odwołania członka rządu – wymaga wszczęcia ścieżki parlamentarnej oraz uzyskania większości kwalifikowanej w obu izbach parlamentu, którą indyjska opozycja obecnie nie dysponuje.
Czym jest Cockroach Janta Party i jak powstał ten ruch?
Cockroach Janta Party powstała w połowie maja 2026 roku jako satyryczny projekt internetowy pokolenia Z, zainicjowany przez Abhijeeta Dipkego – 30-letniego stratega komunikacji politycznej i absolwenta Boston University.
Nazwa formacji („Partia Karaluchów”) nawiązuje do wypowiedzi przewodniczącego Sądu Najwyższego Indii, który w maju podczas posiedzenia użył wobec grup bezrobotnych młodych ludzi oraz aktywistów internetowych określeń „karaluchy” i „pasożyty” (sędzia oświadczył później, że jego słowa wyrwano z kontekstu). Dipke wykorzystał to sformułowanie, tworząc ruch odwołujący się symbolicznie do odporności i uporu owadów. W ciągu pierwszych tygodni profil ugrupowania zgromadził miliony obserwujących w mediach społecznościowych, a hashtag #MainBhiCockroach („Ja też jestem karaluchem”) stał się popularnym trendem w indyjskiej sieci.
Do przekształcenia satyrycznego profilu w masowy ruch uliczny doszło latem 2026 roku:
- Ruch włączył się w ogólnokrajowe demonstracje studentów i absolwentów wywołane skandalem wokół wycieków pytań na państwowych egzaminach wstępnych (m.in. testach medycznych NEET) oraz problemem wysokiego bezrobocia wśród młodych.
- Demonstracje w rejonie placu Jantar Mantar w Nowym Delhi łączyły formy wieców politycznych, występów muzycznych i akcji rozdawania posiłków.
- W lipcu 2026 roku, w wyniku wielotygodniowych protestów, minister edukacji Dharmendra Pradhan złożył rezygnację z urzędu, co stanowiło jedno z nielicznych ustępstw personalnych rządu premiera Narendry Modiego pod naciskiem demonstracji ulicznych.
Po tym sukcesie kierownictwo CJP ogłosiło powrót do protestów jesienią, przenosząc punkt ciężkości na kwestie integralności procesu wyborczego.
Środki bezpieczeństwa i zatrzymania w Nowym Delhi
W odpowiedzi na zapowiedź sobotniego zgromadzenia władze wdrożyły bezprecedensowy aparat prewencyjny w stolicy kraju:
- Rozmieszczenie sił: W rejonie placów Connaught Place i Jantar Mantar oraz przy kluczowych trasach dojazdowych rozlokowano blisko 30 tysięcy funkcjonariuszy policji oraz jednostek paramilitarnych (w tym CAPF i Border Security Force).
- Blokada infrastruktury: Zamknięto 57 stacji metra w centralnych, północnych i wschodnich dzielnicach miasta. Odwołano lub ograniczono kursowanie pociągów dalekobieżnych zmierzających na główne dworce w Delhi. Wprowadzono ograniczenia dla korporacji przewozowych (Uber, Ola), a na granicach stanowych utworzono posterunki kontrolujące pojazdy wjeżdżające do stolicy pod kątem przewożenia materiałów demonstracyjnych.
- Wyłączenie łączności: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zarządziło czasowe odcięcie usług mobilnego internetu w centralnych rejonach Delhi.
- Zatrzymania liderów: Założyciel CJP Abhijeet Dipke oraz dwaj inni liderzy formacji, Saurav Das i Ashutosh Ranka, zostali zatrzymani przez policję bezpośrednio na pokładzie samolotu po wylądowaniu na lotnisku w Delhi. Na samym miejscu zgromadzenia policja zatrzymała również popularnego komentatora i twórcę internetowego Dhruva Rathee.
- Działania w regionach: Władze podjęły działania prewencyjne również poza stolicą – działacze lewicowych organizacji studenckich (m.in. All India Students’ Association oraz Students’ Federation of India) byli zatrzymywani w pociągach lub obejmowani aresztami domowymi w miastach oddalonych o setki kilometrów od stolicy.
Mimo zatrzymania kluczowych organizatorów kierownictwo CJP wydało oświadczenie instruujące swoich zwolenników, aby w wypadku napotkania policyjnych blokad nie przerywali akcji i rozpoczynali demonstracje bezpośrednio w miejscach zatrzymania na ulicach miasta.
materiał powstał na podstawie publikacji bbc.com, https://hyderabadmail.com, https://www.aljazeera.com
