W ostatnim czasie, wbrew pozorom, Szymon Hołownia nie narzeka na brak nudy. Prokuratura rozważa wniosek o uchylenie jego immunitetu w związku ze śledztwem dotyczącym Collegium Humanum, środowisko polityczne spekuluje o jego ewentualnym powrocie do rządu, a Polska 2050 musi jeszcze przed wyborami w 2027 roku podjąć decyzję, która zdefiniuje jej dalsze istnienie jako samodzielnej siły.
Poseł Paweł Śliz w rozmowie z RMF FM odniósł się do każdego z tych wątków i przynajmniej w jednym przypadku nie pozostawił miejsca na domysły.
Najważniejsze:
- Poseł Paweł Śliz (Polska 2050), łącząc rolę polityka i adwokata, ocenił, że w sprawie Collegium Humanum brak jest po stronie Hołowni znamion czynu zabronionego i nie widzi podstaw do kierowania wniosku o uchylenie jego immunitetu.
- Śliz wykluczył powrót Hołowni do rządu, decyzja o objęciu przez niego funkcji szefa klubu parlamentarnego była jednogłośna i podjęta wprost z myślą o wyborach w 2027 roku.
- Szefową partii pozostaje Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz; Hołownia kieruje wyłącznie klubem parlamentarnym, to dwa odrębne stanowiska o różnych kompetencjach.
- Polska 2050 prowadzi rozmowy koalicyjne z kilkoma ugrupowaniami, ale żadna decyzja o formule startu wyborczego nie zapadła.
- Zwrócono uwagę, że informacja o planowanym wniosku prokuratury trafiła najpierw do mediów, a nie do polityków, i powiązano jej pojawienie się z wcześniejszym głosowaniem nad wotum nieufności dla jednej z ministrów.
Collegium Humanum i co z tej sprawy wynika dla Hołowni
Żeby ocenić wagę wątku immunitetowego, trzeba najpierw zrozumieć skalę samego śledztwa. Collegium Humanum, powołana do życia w Warszawie w 2018 roku, stała się według prokuratury zorganizowaną fabryką fałszywych świadectw, licencjackich, magisterskich i MBA. Były rektor Paweł Cz. wraz ze współpracownikami miał wielokrotnie pobierać gratyfikacje finansowe i inne korzyści osobiste w zamian za dokumenty poświadczające przebieg studiów, które nigdy się nie odbyły. Prokuratura Krajowa wskazuje, że cały proceder był możliwy dzięki zaangażowaniu nie tylko władz uczelni i jej personelu, ale też osób sprawujących stanowiska w instytucjach publicznych, zarówno rządowych, jak i samorządowych.
Łącznie w śledztwie postawiono blisko czterysta zarzutów ponad 80 podejrzanym, wobec kilkunastu z nich zastosowano tymczasowe aresztowanie, a wartość zabezpieczonego mienia przekroczyła 176 milionów złotych. To liczby, które czynią z tej sprawy jedno z największych postępowań korupcyjnych w historii polskiego szkolnictwa wyższego.
Na tym tle wątek Hołowni jest, przynajmniej według dostępnych faktów, skrajnie wąski. Tygodnik „Newsweek” ujawnił pod koniec 2024 roku, że w systemie informatycznym uczelni odnaleziono dokumenty i oceny powiązane z marszałkiem. Żaden publicznie znany materiał śledczy nie wskazuje jednak, by Hołownia był objęty zarzutami. Innymi słowy: obecność w bazie danych to jeszcze nie zarzut, a różnica między tymi dwoma stanami rzeczy ma fundamentalne znaczenie prawne.
Timing prokuratury: co wiedzą dziennikarze, czego nie wiedzą politycy
W pewnym momencie sprawa nabrała tempa. Według medialnych doniesień prokuratura miała planować skierowanie do Sejmu i do Parlamentu Europejskiego wniosków o uchylenie immunitetów Hołowni oraz jednego z europosłów. Politycy Polski 2050, pytani o te doniesienia, zwracali uwagę na coś, co z perspektywy zasad praworządności jest równie istotne co sam wniosek: o planowanych krokach prokuratury usłyszeli najpierw od dziennikarzy, a nie z oficjalnych źródeł. Jak zaznaczano, ten wątek pojawia się regularnie w ważnych politycznie momentach, i tym razem zbiegł się w czasie z głosowaniem Sejmu nad wotum nieufności wobec jednej z ministrów z Polski 2050.
To obserwacja warta rozwinięcia. Jeżeli informacje o działaniach prokuratury systematycznie wyprzedzają formalne decyzje procesowe i trafiają do mediów w newralgicznych momentach politycznych, rodzi się pytanie o szczelność instytucji, albo o to, kto i w jakim celu tę szczelność narusza. Politycy Polski 2050 nie postawili wprost tezy o upolitycznieniu prokuratury, ale ich słowa wskazują, że taka interpretacja jest w tym środowisku poważnie brana pod uwagę.
Śliz: adwokat i poseł w jednej osobie, i co wynika z tej podwójnej roli
Najdalej w ocenie sprawy posunął się Paweł Śliz, który w Porannej rozmowie w RMF FM połączył dwie perspektywy: posła koalicji rządzącej i adwokata znającego okoliczności postępowania. Zaznaczył, że nie może ujawnić wszystkich szczegółów właśnie ze względu na tę drugą rolę, ale ocenił jednoznacznie: okoliczności leżące u podstaw ewentualnego wniosku o uchylenie immunitetu nie powinny w ogóle funkcjonować w tym postępowaniu. Nie dlatego, że chodzi o marszałka Sejmu, lecz dlatego, jak podkreślił, że zna sprawę i nie dostrzega po stronie Hołowni znamion czynu zabronionego.
Śliz wyjaśnił też mechanizm proceduralny: gdyby organy ścigania zdecydowały się złożyć wniosek, trafiłby on przez prokuratora generalnego do marszałka Sejmu, a następnie byłby rozpatrywany najpierw przez komisję regulaminową, potem przez pełny skład izby. I tu pojawia się pytanie, którego żaden z rozmówców nie podjął wprost: jak zagłosowałaby Koalicja Obywatelska? Czy posłowie KO zagłosowaliby solidarnie z Polską 2050, czy też część z nich zachowałaby się inaczej? To scenariusz, który mógłby ujawnić rzeczywistą siłę lub słabość pozycji Hołowni wewnątrz obozu rządzącego. Cisza wokół tego pytania jest wymowna.
Rząd odpada, szef klubu zostaje, jednogłośna decyzja z kalkulacją wyborczą
Równolegle z wątkiem immunitetowym krążyły spekulacje o możliwym przejściu Hołowni do rządu. Śliz rozwiał je krótko, powołując się na regularne rozmowy z marszałkiem: odpowiedź brzmi nie. Objęcie przez Hołownię funkcji szefa klubu parlamentarnego było, jak wyjaśnił, jednogłośną decyzją całego środowiska Polski 2050, i to decyzją podjętą świadomie z myślą o wyborach w 2027 roku, a nie tylko z perspektywy bieżącej kadencji.
Śliz doprecyzował też podział ról, który bywa mylony w komentarzach medialnych. Szefową Polski 2050 jest Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, wyłoniona w wewnętrznych wyborach partyjnych. Hołownia kieruje klubem parlamentarnym i wyłącznie klubem. Różnica jest praktyczna: szef klubu koordynuje głosowania posłów i reprezentuje środowisko w Sejmie, lider partii odpowiada za program, struktury terenowe i strategię wyborczą. Utrzymanie tego rozróżnienia w przestrzeni publicznej pozwala zachować dwie wyraźne twarze bez ryzyka wewnętrznego konfliktu o kompetencje.
Wybory 2027: dwa scenariusze, oba z ryzykiem
W kwestii strategii wyborczej Śliz był powściągliwy: rozmowy z PSL, Koalicją Obywatelską i Rozwojem Plus trwają, żadna decyzja nie zapadła. Jedynym wyraźnym sygnałem było wskazanie celu negatywnego, konfiguracja koalicyjna musi być taka, by uniemożliwić powrót Prawa i Sprawiedliwości do władzy we współpracy z, jak to dosłownie ujął, „brunatną Konfederacją”.
Za tą dyplomatyczną powściągliwością kryje się jednak realna pułapka strategiczna. Polska 2050 stoi przed trudnym wyborem strategicznym. Samodzielny start oznacza walkę o przekroczenie progu wyborczego bez pewności, że elektorat centrowy zmobilizuje się wystarczająco licznie, a utrata miejsc w Sejmie byłaby dla formacji egzystencjalnym ciosem. Wejście w szeroką koalicję, zwłaszcza z dominującą KO, oznacza z kolei ryzyko rozmycia tożsamości i stopniowego wchłonięcia przez silniejszego partnera, scenariusz, który przerabiały już inne ugrupowania środka. Śliz nie wskazał, w którą stronę pochyla się partia. To milczenie może świadczyć o tym, że decyzja naprawdę jeszcze nie zapadła, albo o tym, że jest zbyt ryzykowna politycznie, by ją ogłaszać z kilkanaście miesięcy przed wyborami.
Najczęściej zadawane pytania
Czy prokuratura złożyła już formalny wniosek o uchylenie immunitetu Hołowni?
Według medialnych doniesień prokuratura planowała skierowanie takiego wniosku wobec Hołowni i jednego z europosłów. Politycy Polski 2050 zwrócili jednak uwagę, że informację o planowanych krokach prokuratury usłyszeli najpierw od dziennikarzy, i uznali to za niepokojące samo w sobie, niezależnie od meritum sprawy.
Czy wątek immunitetu mógł pojawić się w celach politycznych?
Politycy Polski 2050 wskazywali, że zbieżność czasowa z głosowaniem nad wotum nieufności wobec jednej z ministrów nie jest przypadkowa, i że podobny wątek powracał już wcześniej w newralgicznych momentach politycznych. Nie postawiono wprost tezy o instrumentalnym wykorzystaniu prokuratury, ale ocena jest jednoznaczna: timing budzi poważne wątpliwości.
Jaki jest precedens uchylania immunitetu marszałkowi Sejmu?
Procedura jest ta sama co wobec każdego posła: wniosek trafia przez prokuratora generalnego do marszałka Sejmu, rozpatruje go komisja regulaminowa, a ostateczną decyzję podejmuje pełny skład izby. Kluczowe politycznie pozostaje pytanie, jak w takim głosowaniu zachowałaby się koalicja rządząca jako całość.
Czy Hołownia wróci do rządu lub przejmie z powrotem stery partii?
Według Śliza, nie w obu przypadkach. Hołownia pozostaje szefem klubu parlamentarnego, a partią kieruje Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, wybrana w wewnętrznych wyborach. Obie funkcje są odrębne i według Śliza obsadzone zgodnie z wolą całego środowiska.
Z kim Polska 2050 wystartuje w wyborach w 2027 roku?
Rozmowy z PSL, Koalicją Obywatelską i Rozwojem Plus trwają, ale żadna decyzja nie zapadła. Śliz wskazał, że priorytetem jest taka konfiguracja, która uniemożliwi powrót PiS do władzy we współpracy z Konfederacją. Wybór między startem samodzielnym a szeroką koalicją to realny dylemat, każdy z wariantów niesie poważne ryzyko dla tożsamości i wyniku wyborczego partii.
Materiał przygotowany z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji.
