Prokuratura zakończyła cztery odrębne postępowania dotyczące pomyłek, do jakich doszło w komisjach wyborczych podczas liczenia głosów oddanych w drugiej turze wyborów prezydenckich w 2025 roku na Karola Nawrockiego i Rafała Trzaskowskiego. Sprawy prowadzone w różnych częściach Polski zakończyły się różnymi rozstrzygnięciami: całkowitym umorzeniem, warunkowym umorzeniem oraz skierowaniem aktu oskarżenia do sądu.
Najszerszy zasięg miało śledztwo Prokuratury Okręgowej w Łodzi, wszczęte po zawiadomieniach osób prywatnych, stowarzyszeń obserwujących przebieg głosowania oraz specjalistów zajmujących się analizą statystyczną i społeczną, którzy zwracali uwagę na niestandardowe wahania w rozkładzie głosów między poszczególnymi obwodami. Postępowanie objęło swoim zasięgiem kilkaset obwodów głosowania w różnych regionach kraju, choć fizyczne oględziny dokumentacji wyborczej prokurator przeprowadził w 24 wytypowanych komisjach. W 14 z nich potwierdzono pomyłki przy przepisywaniu lub przypisywaniu głosów, w tym błędne zaliczenie głosów między głównymi kandydatami oraz nieprawidłowości dotyczące głosów nieważnych.
Umorzone śledztwa
Najpoważniejszy pojedynczy błąd dotyczył 100 głosów niezasadnie doliczonych jednemu z kandydatów. Śledztwo zostało umorzone, ponieważ, jak wyjaśniła prokuratura, czyn polegający na nieprawidłowym liczeniu głosów stanowi przestępstwo tylko wtedy, gdy zostaje popełniony celowo, a zebrane dowody, w tym zeznania osób zasiadających w komisjach, nie wykazały umyślnego działania. Nieprawidłowości miały źródło w pomyłkach o charakterze technicznym oraz w niedociągnięciach organizacyjnych przy zliczaniu kart do głosowania.
Osobne postępowania dotyczyły konkretnych komisji, w których doszło do zamiany wyników obu kandydatów, i każde z nich zakończyło się inaczej. W komisji nr 4 w Stoczku, w powiecie węgrowskim, do wyniku Nawrockiego błędnie doliczono 43 głosy, które powinny trafić do Trzaskowskiego, jak przekazał rzecznik Prokuratury Okręgowej w Siedlcach Bartłomiej Świderski. Akt oskarżenia objął wszystkich sześciu członków komisji i trafił do Sądu Rejonowego w Węgrowie jeszcze latem, z rozprawą wyznaczoną na październik. Trójka z nich przyznała się do winy i szczegółowo przedstawiła okoliczności zdarzenia, dzięki czemu na początku sierpnia prokuratura wystąpiła wobec niej o warunkowe umorzenie postępowania.
W Tychach, gdzie również doszło do zamiany wyników Nawrockiego i Trzaskowskiego w drugiej turze, prokuratura w Katowicach umorzyła śledztwo. Jako przyczynę wskazano nieumyślny błąd wynikający ze zmęczenia po całym dniu pracy w upalnych warunkach, a także fakt, że członkowie komisji sami zgłosili pomyłkę delegaturze Krajowego Biura Wyborczego w Katowicach, gdy tylko ją zauważyli.
Wyrazili skruchę i nie byli wcześniej karani
W Krakowie Prokuratura Okręgowa skierowała do Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy wnioski o warunkowe umorzenie postępowania wobec ośmiu członków komisji nr 95, którym zarzucono niedopełnienie obowiązków, bez formułowania aktów oskarżenia. Jak wyjaśnił prokurator Tomasz Waszczuk, zdecydowało to, że obwinieni przyznali się do zarzutów, wyrazili skruchę i nie byli wcześniej karani.
Skala pomyłki w tej komisji była wyraźna: w pierwszej turze zwyciężył tam Trzaskowski z wynikiem 550 głosów, a Nawrocki zajął dopiero trzecie miejsce z 218 głosami, natomiast w protokole drugiej tury zapisano 1132 głosy dla Nawrockiego i 540 dla Trzaskowskiego, czyli wynik niższy o 10 głosów od tego z pierwszej tury. Członkowie komisji przyznali później, że pomylili się przy przepisywaniu wyników obu kandydatów, tłumacząc to między innymi zmęczeniem.
W trzech z czterech opisanych spraw prokuratura przyjęła, że do błędów doszło bez zamiaru fałszowania wyniku, różnicując jednak konsekwencje w zależności od postawy obwinionych: pełne umorzenie dotyczyło sytuacji, gdy nieumyślność nie budziła wątpliwości, warunkowe umorzenie zastosowano wobec osób, które przyznały się i współpracowały ze śledczymi, a akt oskarżenia skierowano tam, gdzie część członków komisji nie zdecydowała się na takie przyznanie.
Materiał przygotowany z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji.
