Wojskowe Centra Rekrutacji rozsyłają obywatelom karty mobilizacyjne w trzech kolorach: czerwonym, zielonym i niebieskim. Każdy wariant wiąże się z innym trybem powołania, a na części dokumentów widnieje zapis „NATYCHMIAST”, który w razie ogłoszenia mobilizacji powszechnej lub wybuchu wojny oznacza obowiązek stawienia się w ciągu sześciu godzin.
Trzy kolory, trzy różne obowiązki
Zasady wydawania kart określa rozporządzenie ministra obrony narodowej wydane 22 maja 2024 r., dotyczące przydziałów mobilizacyjnych oraz pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych (Dz.U. poz. 823). Przepisy obowiązują od 4 czerwca 2024 r.
- Czerwona karta trafia do żołnierzy pasywnej rezerwy. Jej posiadacz musi zgłosić się do służby czynnej, gdy zostanie ogłoszona mobilizacja albo wybuchnie wojna, a dokument wskazuje konkretne miejsce i termin zgłoszenia.
- Zielona karta również dotyczy pasywnej rezerwy, ale powołanie następuje dopiero odrębną kartą powołania albo w drodze obwieszczenia. Sam fakt posiadania zielonej karty nie uruchamia automatycznego stawiennictwa.
- Niebieska karta oznacza pracowniczy przydział mobilizacyjny, czyli skierowanie do zadań na rzecz wojska, na przykład w transporcie, zaopatrzeniu, łączności czy administracji, bez przydziału do służby czynnej. W pierwszej kolejności otrzymują ją pracownicy resortu obrony narodowej, a dopiero gdy braków kadrowych nie uda się pokryć w ten sposób, poszukuje się osób z odpowiednimi kwalifikacjami poza resortem.
Co oznacza zapis „NATYCHMIAST”
Na karcie może widnieć konkretna data i godzina stawiennictwa albo zapis „NATYCHMIAST”. Taki wpis wymaga stawienia się w miejscu zbiórki nie później niż sześć godzin po powzięciu wiadomości o ogłoszonej mobilizacji powszechnej lub wybuchu wojny. Termin liczy się więc od chwili ogłoszenia mobilizacji, a nie od momentu doręczenia karty obywatelowi w czasie pokoju. Dokument może też wskazywać inny termin, na przykład drugi dzień mobilizacji do określonej godziny. Sześciogodzinny limit nie jest zarezerwowany wyłącznie dla posiadaczy czerwonej karty, bo taki sam zapis może pojawić się również na karcie niebieskiej, obejmując pracowników przydzielonych do zadań na rzecz wojska.
Niestawienie się grozi więzieniem
Zgodnie z artykułem 687 ustawy o obronie Ojczyzny z 2022 roku żołnierz wezwany do służby podczas mobilizacji lub wojny musi pojawić się w wyznaczonym miejscu i czasie. Jeśli mimo wezwania tego nie zrobi, podlega karze pozbawienia wolności nie krótszej niż trzy lata.
Kategoria zdolności to nie to samo co przydział
Kwalifikacja wojskowa i przydział mobilizacyjny to dwie odrębne procedury. Podczas kwalifikacji ustala się zdolność do służby wojskowej, natomiast o przydziale decydują bieżące potrzeby konkretnych jednostek i wymagania na poszczególnych stanowiskach. Sama kategoria A nie oznacza więc automatycznego otrzymania czerwonej czy zielonej karty. Przy nadawaniu przydziału bierze się pod uwagę wyszkolenie, kwalifikacje, wykształcenie, stan zdrowia i wiek, a w przypadku przydziału pracowniczego dodatkowo istnienie wolnego stanowiska. Przydziały nadają szefowie Wojskowych Centrów Rekrutacji we współpracy z dowódcami jednostek. W uzasadnionych przypadkach, na przykład przy zmianie sytuacji osoby objętej przydziałem albo potrzeb jednostki, przydział można uchylić, a kartę trzeba wtedy zwrócić do właściwego WCR.
Kwalifikacja wojskowa 2027 to osobna sprawa
Z kartami mobilizacyjnymi nie należy mylić kwalifikacji wojskowej. Termin kwalifikacji na 2027 rok określa rozporządzenie ministra obrony narodowej z 31 sierpnia 2026 r. Zgodnie z nim kwalifikacja zostanie ogłoszona 15 stycznia 2027 r., a jej przeprowadzenie zaplanowano od 1 lutego do 30 kwietnia 2027 r. Obowiązek stawienia się obejmie między innymi mężczyzn urodzonych w 2008 roku oraz roczniki 2003-2007 bez ustalonej kategorii zdolności, a także osoby uznane wcześniej za czasowo niezdolne do służby i określone grupy kobiet z kwalifikacjami przydatnymi dla wojska lub kończące naukę w zawodach przydatnych dla wojska. Samo wezwanie na kwalifikację nie jest powołaniem do służby czynnej.
Co zrobić po otrzymaniu karty
Po odebraniu karty mobilizacyjnej należy sprawdzić kolor paska, rodzaj przydziału oraz wyznaczony termin stawiennictwa, a także nazwę jednostki, adres i miejsce zbiórki wskazane w dokumencie. Wątpliwości można wyjaśnić w wojskowym centrum rekrutacji, które wydało kartę. Dokument należy przechowywać w bezpiecznym miejscu i nie publikować jego zdjęć w mediach społecznościowych, ponieważ zawiera dane osobowe. W razie utraty karty trzeba postąpić zgodnie z zawartym w niej pouczeniem i skontaktować się z właściwym WCR.
Materiał przygotowany z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji.
